Karadağ’a da Vize Geliyor, Bize Kalan Vizesiz Ülkeler

Balkan rotalarının gözdesi Karadağ’da bir dönem kapanıyor. Karadağ’ın Ankara Büyükelçiliği’nin bilgilerine göre Türk vatandaşları 31 Ekim 2026'ya kadar 30 güne kadar vizesiz girebiliyor; 1 Kasım 2026'dan yani bugünden itibaren bordo pasaport sahiplerinin seyahatten önce vize alması gerekecek. 

Yani bugün itibarıyla Kotor’a, Budva’ya “bir hafta sonu çıkıp gelelim” diyemeyeceğiz. (Karadağ için de kimsenin turistik vize alacağını sanmıyorum açıkçası - sorry)

Neden oldu?

Karar, Karadağ’ın AB üyelik sürecinde ortak vize politikasıyla uyum sağlama çabasından kaynaklanıyor ve Türkiye’nin yanı sıra Çin, Rusya, Suudi Arabistan ve Belarus vatandaşlarını da kapsıyor. Yani bu bir “Türkiye’ye özel” karar değil, AB’ye yaklaşma sürecinin bir parçası. Yine de yıllardır vizesiz olması nedeniyle Türklerin sevdiği tatil rotalarından biriydi, o yüzden yine de içimiz biraz buruk.

Başvuru nasıl olacak?

Başvuruların VFS Global üzerinden de yapılabileceği belirtiliyor. Seyahati planlıyorsan yerel konsolosluk ve büyükelçilik duyurularını önceden kontrol et, kurallar ve istisnalar değişebiliyor.

Peki bize nereler kaldı?

Karadağ’a vize gelmiş olsa da komşuları hâlâ kapı açık. Türk pasaportuyla şu an vizesiz gidebildiğimiz bazı rotalar:

• Balkanlar: Sırbistan, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya, Kosova
• Kafkasya: Gürcistan, Azerbaycan
• Uzak Doğu: Güney Kore, Tayland, Malezya, Hong Kong
• Körfez: Katar

Kalış süreleri ülkeden ülkeye değişiyor (genelde 30-90 gün). Gitmeden önce muhakkak ilgili ülkenin resmi duyurusuna bakmanızı önerirrm.

Bir not:

Rota listesi değişkendir, bugün vizesiz olan yarın değişebilir. Ama bir kapı kapanınca bir yenisi açılıyor (yersen). Siz yine pasaportunuzu hazır tutun, biz de rotalara yenilerini eklemeye devam edelim:))

Rodos & Symi Dosyası

Ekinoks bizi ilgilendirmiyor, ne demiştik siz yaz bitti demeden o bitmez. Tam da şimdi kalabalıklar çekilmişken ve bir de üstüne Symi'ye direkt seferler başlamışken (bu arada gerçekten neden şimdi diye sormak istiyorum) güney Ege'de bir jübile yapmak harika olmaz da ne olur? 

Yapay zekayla oluşturulmuş klişe liste içeriklerinden sıkıldınız, biliyoruz. Aynı anda her şeyi deneyimleyip her yere gidemezsiniz, bazı yerleri de atlayabilirsiniz, bazı yollara da doğaçlama girebilirsiniz. 

Size bu böyleyken böyle diyecek "organik örnekler" lazım. Tıpkı bize de seyahat öncelerinde olduğu gibi. Bir yere yetişmiyoruz, bir şey ispat etmiyoruz.

Bu sene daha öncekilerin aksine tüm tatili adada geçirmek istedik. Önceki yıllarda 5-6 gün TR tarafı + 2-3 gün en yakın ada kombinasyonu yapıyorduk. Bu sene bir gece Marmaris molası sonrası ver elini Rodos. Verebileceğim en önemli tüyo her rezervasyonu seyahatiniz kesinleştiği anda yapın, ertelemeyin. Özellikle de araç kiralama ve otel. Müsaitlik ve fiyatlar genelde anlık. (bu cümle de mesleki deformasyon, itiraf.com)

Çocukla gittik, Faliraki bölgesinde kaldık, yine gitsek yine orada kalırız çünkü popüler bölgelerden çok daha iyi denizi olduğunu gördük, park sorunu yok, otel çeşitliliği çok ve Rodos Old Town'a araçla yalnızca 10 dk. Çok büyük bir aquapark da var burada, koca bir günü burada geçirerek bu yazı da çocukumuz için "dream voyage" yapmış olduk :) Her şey dahil çok otel var, gerek var mı, bizce yok, hatta room only (kahvaltı hariç) kalırsanız otelle uyumak dışında bağlantınız kalmaz ve özgürleşirsiniz. Çocuğun yaşıyla orantılı olarak HD otellerden sıyrılma hafifliği kalp biz.

Old Town tarafında park problemi yaşayabilirsiniz; Mandraki'ye doğru ilerleyip uygun bir sokakta bırakın hem New Town hem Old Town, enerjinizin izin verdiği kadar yürüyün de yürüyün. Canlı müzik, kaliteli ve çeşitli yemek için çarşıda Island Lipis'te yiyebilirsiniz, kendimizi Bozcaada Ali Baba'da hissettik, sokağına kadar benziyor. Hipokrat Meydanı'nda herkes masa satmaya çalışınca "biz bu hissi bi yerden hatırladık" diye sinir olarak daha aralara daldık.

Zamanın çoğunu denizde geçirirseniz Old Town'a birkaç kere gidebilirsiniz, burada kale, Hipokrat Meydanı, Mandraki, Deniz Feneri, Yel Değirmenleri hepsini aynı bölgede görebileceksiniz.

Adaya gelmişken bir günü Lindos'a ayırmazsanız, işte bunun bakın hatırı kalır. Akropolise çıkıp, sokakları gezip Akropolis manzaralı akşam yemeği ile günü bitirebilirsiniz. Örnek isterseniz - biz Mythos All Day Restaurant'da yemek yedik, çalışanları, yemekler, şaraplar, fiyatlar, manzara - hepsi çok okeydi.

Old Town'a gidişte yol üstündeki Lidl'a dönüşte AB Vassilopoulos'a uğrayabilirsiniz, market gezmeyi seviyorsanız şayet. Biz parmesan ve gouda stokladık ve limanda bir kişi bile valizlere bakmadı. Korkarak aldık-keşke bize biri söyleseydi!

Gelelim Symi'ye. Biz gittiğimizde direkt sefer yoktu, Rodos'tan geçtik. Sabah yerine akşam gidip yemek yiyip konakladık, kahvaltıdan sonra da dolaşarak Rodos'a geri döndük. Yunan'dan Yunan'a geçtiğimiz için pasaport kontrolü yoktu. Kapı vizesiyle gelenler için bir taşla iki kuş aslında. Yoksa Schengen ile zaten sorun yaşamazsınız. SYMI'YE GİDİN ARKADAŞLAR. GİDİN.

Renk renk evleri, şıkır şıkır limanı, mavi kapıları, taş sokakları… Küçücük bir adaya gereğinden fazla güzellik yüklemişler. Hem sen Yunansın, ne bu İtalyan havası?
Bir de bütün bunların arasında yürürken sürekli “şu eve bak” dedik. “Şuna da”. Böyle neoklasik pastel bir tablonun içindesin gibi gerçekten.

Dönelim Rodos'a, Kelebekler Vadisi'nde hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz, Kallithea Springs de kaynak suyu, küçük cam gibi plajı olan ve görsel olarak hoş bir tesis. Sosyal medyada görseli yüzünden biraz overrated görünmüş gibi geldi sadece.

Son gün tesadüfen Faliraki'den Old Town'a giden yolda Koskinou Köyü'ne doğru girdik, iyi ki de gitmişiz. Birkaç küçük cafe ve tavernanın olduğu, kalabalıktan uzak, sakin, aşırı kendine has ve otantik, rengarenk çok tatlı bir köy. Bütün sokaklarını bir çırpıda yürüyüp, bir kahve içip kaçabilirsiniz. Kapı pencere severler için muhteşş bir yer onu da belirteyim.

 

Bir Kadın Portresi 4: Marjane Satrapi

Büyük çoğunluk gibi ben de onu bende derin bir iz bırakan Persepolis ile tanıdım. Filmi izlediğimde üniversitedeydim, o günden bu yana hep aynı iktidarın gölgesinde, gün be gün daha fazla müdahale edilen hayatlarımızın içinde, geriye dönüp ne kadar da hissetmeden değiştirildiğimiz yüzüme her çarptığında andım bu filmi. Bir uyaran gibi, geceleri gördüğüm bir kabus gibi - hani kardeşime düştüğü çukurda elimiz uzatıp onu tutamıyormuşum- hissinde rüyalar gibi hissettirdi her seferinde, biraz da belgesel tadında tabii ki.

Küçükken de Sally Field'in oynadığı Kızım Olmadan Asla filmini izlemiştim - çok sonraları, Persepolis'i izledikten sonra - filmin yani Betty Mahmudi'nin (olayı yaşayan ve yazan asıl kişi) kitabını okudum. Çıkış noktaları aynı olduğundan bana çağrışım yapmıştı, bir solukta ağlayarak ve bedenimden taşan bir nefret hissederek okumuştum onu da.

İşte Marjane Satrapi, benim için o çaresizlik hissinin ortasında durup, bükülmeyen boynuyla "buradayım" diyen kadın. Bize dayatılan tüm bu karanlığa karşı sadece hüznü değil, öfkenin ve mizahın da ne kadar güçlü birer silah olabileceğini gösterdi. Dünyanın bir ucundaki bir kadının hikayesinin, aslında benim hikayemle, bizim hikayemizle nasıl bu kadar sıkı sıkıya bağlandığını onun çizgilerinde gördüm, hissettim.

Onun bu dünyadan ayrıldığını öğrendiğimde, içime o tanıdık sinema salonu sessizliği çöktü. Bir parçam eksilmiş, o kabuslardan beni uyandıran güçlü bir ses susmuş gibi hissettim. Tuhaf. Bu kadar bağ kurmuş olmama ve bunca zaman sonra fark etmeme ben de şaşırdım. Ama sonra düşündüm; Persepolis de onun cesareti, dürüstlüğü ve sisteme karşı attığı o görkemli kahkaha zihnimizde sonsuz ve sabit kaldı. Yine de onun adı burada da geçsin, iki kelam ile anayım, burada da ölümsüz kalsın istedim.

Güle güle Marjane. Bize hikayemizi anlatma cesareti verdiğin için teşekkürler.

At Tepesinde Mızrak Beklerken Ankara’ya Çıkmak: Almaty Gezisi

Hayat bazen insanı hiç hesaba katmadığı yerlerden vuruyor. (Bkz: "Life is what happens to you while you're busy making other plans. / John Lennon) Benim için o yerin adı: Kazakistan. 

Şunu baştan itiraf edeyim; "Ölmeden önce görülecek yerler" listemde bırakın ilk 10’u, ilk 100’de bile olmayan Almaty ile tamamen bir tesadüf eseri tanıştık. Phuket’e giderken ve dönerken stopover niyetli ziyaret, resmen kendi çapında organize bir city trip’e dönüştü. 

Ve ben, oraya bu kadar büyük bir sevgi ve aidiyet besleyeceğimi hiç düşünmezdim.

Gelin, önyargılarımı Almaty sokaklarında nasıl tek tek bıraktığımı anlatayım.

Bavul Hatası: Marmara Havasına Kutup Kombini Yapmak

Gitmeden önce kafamda nasıl bir Orta Asya canlandırdıysam artık; "Eh, Asya’nın bağrına gidiyoruz, dağ bayır gezeceğiz" diyerek bavula trençkotlar, montlar, kat kat kazaklar doldurdum. Sonuç? Nisan ayında Almaty bildiğiniz bizim Marmara havası çıktı! Bir tişört üzerine sweatshirt ile gayet fink atabilirmişim. O canım montlar bavulda sadece ağırlık yaptığıyla kaldı, o yüzden siz siz olun, nisan ayında Almaty’ye giderken kutup ayısı taklidi yapmayın.

Birçok Tataroşka ve Biraz Özeleştiri

Şehre ayak basar basmaz içimi garip, garip değil de "tanıdık" bir sıcaklık kapladı. O çekik gözlü, sevimli insanlar bana kendimi bir an yüzlerce "baba tarafı akrabamın" arasındaymışım gibi hissettirdi (Tamam, biraz Tatarlık var bende, belki ondandır bu genetik yakınlık sevdası).

Ama itiraf edeyim: Kafamda nasıl basmakalıp, nasıl saçma bir düşünce varmış yazarken fark ettim ve kendimden utandım. Hani o bizi hâlâ deveye biniyor zanneden yabancılar var ya? Hah, işte benim de onlardan hiç farkım yokmuş! Sanıyordum ki bu insanlar hâlâ at tepesinde, otağlarda mızraklarla yaşıyor. Arkadaşlar, isterseniz bana küfredebilirsiniz, ben devecilere ettim de:). Şehir; düzenli ve geniş caddeleri, yüksek ve modern binalarıyla bildiğiniz Ankara! Evet, geleneksel kıyafetlerini belli noktalarda yaşatıyorlar, hatta fotoğrafta göreceğiniz üzere ben de o modaya hemen uydum ama onun dışında vizyoner, modern bir şehir var karşımızda.

Sovyet Esintisi, Eski Türkiye ve "O Özlediğimiz Duygular" 

Almaty’de hem eski Türkiye’nin o samimi esintisi var hem de Sovyet mimarisinin getirdiği o devasa düzen. Ama en önemlisi ne biliyor musunuz? Bizim çoktan yitirdiğimiz, mumla aradığımız o "bağzı" duygular: Bozulmamışlık, temizlik, güvenlik ve samimiyet.

Aslında doğasına baksanız, dağa çıkınca bizim Uludağ; tesisleri görseniz bizim Sapanca tesisleri. Yani teknik olarak görsel bir şok yaşamıyorsunuz. Sanırım seyahat ettikçe başka ülkelerde en çok bunlara tutunuyorum. Çünkü özlediğimiz şey aslında daha büyük binalar ya da daha lüks caddeler değil; günlük hayatta kaybettiğimiz bazı küçük ama çok değerli hisler. Almaty bana bu yüzden çok iyi geldi.

İnsanların birbirine karşı sakinliği.

O telaşsız, huzurlu ve çocukluğumdaki hissiyat...

Şehir Hakkında Hap Bilgiler

Gitmeyenler için şehri gözünüzde canlandıracak, benim de bizzat "Vay be" diyerek fotoğrafladığım birkaç kareyi ve bonus olarak bazı hap bilgileri şuracığa iliştireyim. 

Almaty aslında öyle sıradan bir şehir değil, arkasında dev bir tarih ve coğrafya yatıyor. Efendim, bu şehir öyle dünkü çocuk değil. Zamanında Tarihi İpek Yolu’nun en önemli duraklarından biriymiş, yani ticaretin kalbi burada atıyormuş. Eski adı zaten Alma-Ata, yani tam çevirisiyle "Elmanın Atası". Şehirde hâlâ adım başı elma figürleri, heykelleri görüyorsunuz. Ben de "Asya'nın bağrına geldik" derken meğer elmanın köklerine inmişim.

Kazakistan bugün başkanlık sistemiyle yönetilen bağımsız bir cumhuriyet. Almaty de 1997’ye kadar ülkenin başkentiymiş (sonra başkenti Astana’ya taşımışlar ama burası hâlâ ülkenin kültür, sanat ve finans başkenti, yani tahtını kaptırmamış). 1991’e kadar Sovyetler Birliği’nin bir parçası oldukları için o dönemden kalma devasa, simetrik binalar ve o meşhur "Rus düzeni" şehrin genetiğine işlemiş.

"Bu insanların inanışı ne?" derseniz, nüfusun çoğunluğu bizim gibi Müslüman. Ama ciddi bir Rus nüfusu da barındırdığı için Hristiyanlık (Ortodoks) da çok yaygın. Zaten şehirde gezerken bir yanda cami, diğer yanda katedral görüyorsunuz. Kimse kimseye karışmıyor, tam bir hoşgörü ortamı var. Imagine all the people.... oyy.

Şehirde gezerken kafanızı nereye çevirseniz göreceğiniz o devasa yapı aslında Kok Tobe (Gök Tepe) Televizyon Kulesi. Dünyanın en yüksek kulelerinden biriymiş kendisi. Şehrin her yerinden "Ben buradayım" diye el sallıyor resmen. (aynısı kaynımda da var: Atakule)

Yükseliş Katedrali: Hayatımda gördüğüm en fotojenik yapılardan biri olabilir! Rengarenk, hani o Rus masallarındaki saraylar olur ya, tam olarak öyle. Zenkov Katedrali olarak da biliniyormuş ama asıl şaşırdığım tamamen ahşaptan yapılmış ve yapımında tek bir çivi bile kullanılmamış! Depremde falan da yıkılmamış, taş gibi duruyor valla, helal olsun.

Kaldığımız otelin roofuna kahvaltıya çıktığımız anı da unutamıyorum. Kahvaltı aşırı fiyaskoydu ama kafamı bir kaldırdığımda alabildiğine, bembeyaz, ucu bucağı görünmeyen karlı dağlar. Bildiğiniz tablo gibiydi, hiç görmediğimiz bir manzara değil ama bu denli uçsuz bucaksız ve yapılaşmamış olması muazzamdı.

Şehirde bir de Geleneksel Müzik Aletleri Müzesi’ne (bayağı Türk Müzik Kültürü Müzesi yani) denk geldik. Bizim buraların ezgilerine, kullanılan o otantik çalgılara ilgisi olanlar için şahane bir yer. 

Gelelim Fasulyenin (Veya Atın) Faydalarına: Mutfak!

Kazak mutfağı tam bir et sever cenneti. Ama öyle sade et değil; bol aromalı. Aroma derken baharattan kuş üzümüne, yer fıstığından tüm kuruyemişlere uzanan dev bir lezzet cümbüşü. 

Bu karışımın dev bir pilav üzerinde et, et ve daha fazla etle servis edildiğini düşünün. At eti popüler ama ben denemedim, o yüzden o konunun yorumunu gurmelere bırakıyorum.

Hamur işi de masada olmazsa olmaz tabii ki. Ne sipariş ederseniz edin, yanına illa ki baursak (muhteşş bir mayalı ekmek) geliyor. 

Bir de o meşhur kımız var tabii... Küçük shot bardaklarında getiriyorlar. Ayran desen ayran değil, kefir desen kefir değil; o familyadan ama kendine has, şahsına münhasır bir içecek. Yolunuz düşerse mutlaka denemeniz gereken en meşhur yemekleri ise erişte yatağında haşlanmış etle servis edilen Beşbarmak.

Yandaki fotoğrafta ise bu seyahatte tanıştığım, benim öğrencilik memleketim Ankara'mdan gelen Bilge'ciğim ile birlikte keşfedip birlikte Ankara'ya benzettiğimiz bu güzel şehirde çay tokuşturuyoruz. Bildiğimiz siyah çay ama bilmediğimiz bir şekilde ikram ediliyor.

Artık çayın da kırk yıl hatırı var. Burayı sevdiysem biraz da bizden dolayı galiba Bilgesu.

Biraz da sisterhood biraz da friendship:

Uzun lafın kısası Almaty benim için bir aktarma noktasından çok daha fazlası oldu. Önyargılarımı yıkan, temizliğiyle gözlerimi yaşartan, insanıyla içimi ısıtan bu şehre yolunuz düşerse, sakın "Aman canım Kazakistan işte" deyip geçmeyin. Gidin, bir shot kımız atın:), o geniş caddelerde Ankara’yı yad edin.

Sizin hiç "Asla gitmem" deyip bağ kurduğunuz bir şehir oldu mu?